Jedno słowo kochającej kobiety

Free texts and images.
Jump to: navigation, search

Jedno słowo kochającej kobiety • Opowiadanie • written by Kornel Makuszyński
Jedno słowo kochającej kobiety
Opowiadanie
written by Kornel Makuszyński
Info Simple bw.svg Jedno słowo kochającej kobiety: Information and licence SemiPD-icon.svg

- Czy ci przeszkadzam?

- Nie bardzo. Potrzebujesz czego?

- Drobnostki… Ja tylko na jedno słowo… Chciałam przy tym zobaczyć, czy jeszcze żyjesz?

- Jak widzisz, moja droga, żyję… Mój bohater za to umrze w następnym rozdziale.

- Jeszcze dziś?

- Zapewne jeszcze dziś… Żal ci go?

- Kogo?

- Jego… Myślałem, że cię mój bohater interesuje…

- Nie tak bardzo, jak ciebie.

- Spodziewam się!

- A jeśli się spytałam, czy skręci kark, czy też się zastrzeli jeszcze dzisiaj to bynajmniej nie z jego powodu.

- Przykro mi, że tak mało obchodzi cię ten biedny człowiek!

- Wcale mnie nie obchodzi! Jedna literacka figura mniej, jedna więcej…

- Ależ moja najdroższa… Mój bohater…

- Co twój bohater? Zadymia mi cały dom…

- Na Boga! On?!

- On czy nie on, wszystko jedno. Ty za niego albo wy razem… Od ośmiu godzin piszesz i palisz, a właściwie więcej palisz, niż piszesz…

- Od tego jestem…

- Od tego, ale i od czego innego. Czy ty nic innego prócz pisania nie potrafisz?

- Właściwie to nie…

- Ale za to ja nie umiem pisać książek i nie wiem, co z sobą począć… Jutro święto, jutro Bóg się rodzi, a ty wciąż piszesz… A ja?!…

- Aj, moje biedactwo, doprawdy, nie przyszło mi to na myśl… Serdecznie cię przepraszam… Moja bardzo wielka wina… Tylko widzisz, Heluniu, książka, którą się pisze, jest jak opium; kiedy się ją z siebie dobywa, ulega się równocześnie jej czarowi, upaja się nią i zapada się w nią z całą świadomością. To nie ja jestem winien, doprawdy, że nie ja! To ta nieszczęsna książka. Niech więc moja najdroższa pozwoli się przeprosić w imieniu i moim, i mojej książki. Dobrze?

- Daj pokój, ach, dajże mi pokój… Bardzo cię kocham, ale tak przesiąkłeś dymem papierosów, że lepiej będzie, jeśli ten wybłagany pocałunek zostawisz na inny raz, najlepiej na wakacje.

- Trudno… Jestem do twojej dyspozycji.

- Cóż tak uroczyście? Pachniesz nieładnie i ja ci to szczerze mówię! Czy już nie mam prawa powiedzenia ci jednego słowa?

- Ależ, Heluniu, masz prawo, obowiązek, powinność, co chcesz…

- Bo jeśli i tego mi odmówisz, to najlepiej będzie, jeśli ja się zupełnie usunę z twego życia.

- Na Boga? Co ci przyszło do głowy?!

- Nic mi nie przyszło do głowy, tylko tak rozumiem twoje słowa.

- Moje słowa?! Kiedyż ja to powiedziałem?

- Możeś nie powiedział tego wyraźnie i wprost, ale to się doskonale wyczuwa, mój drogi. O tak! Kobieta jest istotą zbyt czułą, aby w lot nie zrozumiała właściwego znaczenia słów.

- Bardzo dobrze, że kobieta jest tak czuła, ale przysięgam tobie i sobie, że nigdy nie wypowiedziałem jednego słowa, które by miało inne znaczenie niż to, które mieć powinno. Co ja powiedziałem?

- Co powiedziałeś? Czy ja wiem? Może nic…

- No widzisz! Nic nie powiedziałem!

- Tak, ale to nie dowód, że mówiąc co innego, nie myślałeś tego właśnie… Zbyt dobrze, jako kobieta, znam barwę słów mężczyzny.

- Barwę? słów? Heluniu, czy jesteś w złym humorze?

- Nie jestem w złym humorze…

- Głowa cię boli?

- Gdyby mnie co bolało, to chyba serce.

- Serce? Z jakiego powodu?

- Ach, czy do wszystkiego trzeba zaraz powodu? Czasem człowieka zaboli coś, czego nie można ani nazwać, ani określić… Tak bardzo zaboli, że…

- Że co?

- Czy w twoim zapytaniu nie ma ironii? Czy to pytanie nie jest smagnięciem bicza po sercu kobiety?

- Jezus, Maria! Ja… biczem?… Co ty mówisz?

- Alboż ja już wiem, co ja mówię? To nie ja mówię, to mówi we mnie ktoś inny, ktoś, kogo życie postawiło nad brzegiem przepaści i za chwilę strąci go w nią jednym pchnięciem dłoni…

- Ależ za co?

- Za co? Dziwnie podstępne są twoje pytania. To już drugie takie w przeciągu kilku minut. Długo o tym myślałam i widzę, że się nie mylę!

- Jakże, moja droga, mogłaś o tym długo myśleć, kiedy nigdy o tym nie było mowy?

- Ach! to ty, znakomity pisarz, nie wiesz o tym, że nie wszystko się człowiekowi wkłada łopatą do głowy, bo są takie stany duchowe, kiedy się wszystko staje jasnym jak błyskawica.

- Może być, może być! Więc na ciebie przyszło w tej chwili takie rozelśnienie?

- Któż ci to powiedział?

- Przecież ty w tej chwili!

- Ja? w tej chwili? Mój drogi, mój kochany! Możesz bałamucić ludzi w swoich dramatach, możesz ich ołgiwać w swoich powieściach, ale dlaczego grasz komedię ze mną? Kiedy ja ci to powiedziałam?

- Pan Bóg słyszał!

- Pana Boga do tego nie wtrącaj! Nadajesz złośliwie inne znaczenie moim słowom. Pewnie! pewnie! wiesz przecie o tym dobrze, że ja ciebie nie przegadam i że w każdej rozmowie będziesz zwycięzcą… Ależ oczywiście! Jesteś władcą słowa, więc się możesz znęcać… Znęcaj się, proszę, znęcaj się ile wlezie!

- Nie chcę się znęcać, nie pragnę być zwycięzcą…

- Czy to nowy policzek?

- Heluniu, zastanów się…

- Nowe upokorzenie? Czy ja cię proszę o litość, czy ja cię proszę o łaskę? O nie, mój drogi! Kobieta jest zbyt dumną, aby - nawet zwyciężona - prosić mężczyznę, aby jej wspaniałomyślnie darował życie. Nie chcę tego, gardzę tym!

- Bardzo to mądrze z twojej strony…

- Mądrze? Tak! niepokoi cię to, że i kobieta znalazła swoją mądrość i że nie pozwoli sobą poniewierać. To was wszystkich niepokoi, to was dręczy! Wy byście chcieli…

- Kto to “wy”?

- Ty i wszyscy!

- Niech będzie! czegóż to byśmy chcieli?

- Chcesz wiedzieć? Chcielibyście oszołomić kobietę i zabrać jej nawet cierpienie, bo w cierpieniu nabiera się przenikliwej mądrości… Ale kobieta będzie cierpiała!

- Jeśli jej to sprawia przyjemność, niech cierpi!

- Może byś chciał, żeby umarła?

- Nie chciałbym, ale jeśli i to jej sprawia przyjemność…

- Więc chciałbyś tego?

- Ależ…

- Oto jest gentleman bez pozy, oto jest mężczyzna! Jak pierwej kat wtrącał niewinnego w ciemnicę, tak sobie dziś taki pan jeden z drugim wtrąciłby kobietę w śmierć!

- Na Boga! co za przypuszczenie, jakie porównania!

- I to tak sobie, dla igraszki… Najpierw się jej zabiera serce, spala się je na popiół, duszę odziera się z marzeń, wyłamuje się jej skrzydła, a potem - niech umiera! Murzyn spełnił swoją powinność…

- Moja droga! Pozwól, że ci przerwę…

- Proszę, proszę, masz przecie prawo… Czy nam co wolno?

- Wolno, wszystko wolno, ale pozwól, że przerwę. Mówmy serio…

- Więc się tobie zdaje, że ja żartuję?

- Nic mi się nie zdaje… Pozwól mi mówić, na Boga!

- Albo mężczyzna pyta o pozwolenie? Pan świata!...

- Słuchaj! Mam wrażenie, że jesteś chora… Nie przerywaj, proszę cię, nie przerywaj! Widzisz, że mam pilną robotę, jutro muszę oddać rękopis… Jeśli jesteś chora, zatelefonuję po lekarza, jeśli nie jesteś chora, odłóżmy tę rozmowę na później…

- Nie jestem chora, tylko mnie boli… tu… tu!…

- Chwała Bogu, żeś zdrowa… To jedno mnie niepokoiło!

- A o resztę już jesteś spokojny?

- O jaką resztę?

- O tę, która się nie da zmierzyć termometrem ani uleczyć pigułką? O tę małą resztę, która z nas czyni męczennice…

- Czekaj, niech odetchnę. Dobrze, rozmawiajmy, ale spokojnie. Wprowadźmy metodę do obłędu…

- Czy to obelga?

- Nie, to przezorność… Rozmawiajmy… Co ciebie boli i co z ciebie czyni męczennicę?

- Więc to ma być śledztwo?

- Jakie śledztwo? Kobieto!

- A cóż innego ma znaczyć to nagłe zainteresowanie się i ta nagła ochota wdarcia się do cudzej duszy? Czy dusza kobiety, dlatego tylko, że należy do kobiety, ma być publicznym gościńcem, po którym może się wałęsać każdy, komu się to podoba? Więc śledztwo? Pan pyta, a niewolnica niech odpowiada!… A może dobrowolna spowiedź?

- Co ty wygadujesz?

- Więc spowiedź! Dobrze, ale przed kim? Kto tu zgrzeszył, a kto ma być sędzią, kto jest winny, a kto ma dawać przebaczenie? Dlaczego to ja mam być tą, która się spowiada! Przede wszystkim z jakich grzechów? No z jakich? Oskarżasz mnie, więc mów!

- Mnie na myśl nie przyszło…

- Tym gorzej! Więc rzucasz oskarżenia na wiatr; masz pod ręką całe książki słów, więc ci łatwo wybrać najcięższe i ciskać je jak kamienie w moją pierś.

- Moja kochana, moja złota, moja jedyna! Ja wcale nie ciskam kamieniami w twoją pierś…

- Ach, to ty myślisz, że ja to mówię dosłownie? Doskonale, coraz lepiej! Więc według ciebie jestem taka głupia, że nie potrafię skleić przenośni! Doczekałam się, doczekałam! Za moją miłość do szaleństwa, za moją duszę, za moje ciało…

- Śmiem zauważyć, że ci ciała nawet przybyło…

- Tak, to zauważyć potrafisz, tegoś tylko nie zauważył, że mi ubyło to, czym człowiek żyje!

- A czym to człowiek żyje?

- Złudzeniem! I ty mi to zabrałeś!

- Ja ci zabrałem złudzenie? Jezus, Maria! Jak ja to zdołałem uczynić?

- Zapytaj się swojego sumienia! Zapytaj!

- Z przyjemnością. Otóż moje sumienie powiada, że nie ma sobie nic do wyrzucenia, że ci niczego nie zabierało i pragnie, abyś mu w tej chwili dała spokój.

- Tak? A któż mnie mój spokój powróci? Kto mi odda wszystkie nie przespane noce, wszystkie udręczenia i wszystkie rozpacze? O! ty ich nie słyszałeś, tyś wtedy spał, kiedy ja sobie wbijałam paznokcie w ciało, aby nie krzyczeć, aby nie łkać i nie szlochać…

- Paznokcie w ciało? Napełniasz mnie zdumieniem!

- A ty mnie goryczą…

- Dlaczegoś to wszystko robiła, jeżeli…

- Jeżeli?

- Jeżeli w ogóle to robiłaś…

- Co to ma znaczyć? Nie wierzysz mi?

- Tego nie powiedziałem…

- Więc już takie nadeszły czasy, że się cierpieniu ludzkiemu nie wierzy, dlatego że jest ciche i milczące! Cudowne czasy, wspaniali ludzie! Lepiej sobie głowę roztrzaskać o mur, niż żyć wśród wilków… Śmiej się, szalej, tańcz i stawaj na głowie, choćby serce w tobie konało, wtedy będą na ciebie patrzeć łaskawie, ale nie waż się cierpieć cicho, bo ci nie raczą uwierzyć!

- Kobieto, na Boga, co ty mówisz?!

- Co ja mówię? Mówię, że nie wierzysz w moją miłość, że nie wierzysz we mnie, że w nic nie wierzysz. O, ja wiem! Ty jesteś przekonany, że ja gram komedię, że cię oszukuję i że cię zdradzam. Powiedz, powiedz wprost, dlaczegóż nie mówisz? Czy twoje milczenie, czy wyraz twojej twarzy w tej chwili nie mówi tego, czego nie ważą się wypowiedzieć słowa? Przecież stoję przed tobą, możesz mnie obrzucić słowem jak gradem kamieni, możesz mnie wlec za włosy. Proszę cię! ja nie powiem słowa ani nie wydam jęku, o nie! ja umiem cierpieć bezgłośnie. A skowytu mojej duszy nie usłyszysz… I za co to wszystko? Za to, że cię kocham, że cię uwielbiam, że nie widzę poza tobą niczego i nikogo… Ze się usuwam w cień, abyś ty tylko błyszczał w słońcu, że milczę, abyś ty mógł mówić, że nie śpię, abyś ty mógł spać…

- Ale któż ci każe to robić?

- Więc nie chcesz mojej miłości? Gardzisz nią?

- Ależ nie! nie!

- Więc już masz mnie dosyć!

- Nigdy, przenigdy!

- Coś mi o tym mówiło, coś mnie ostrzegało, a ja, niemądra, wierzyłam, że cię zwyciężę potęgą mego cierpienia i pokorą mojej miłości. Walczyłam o ciebie - z tobą. Czy słyszysz? Z tobą o ciebie! I myślałam, że mnie wesprzesz, że mi dodasz sił, abym cię mogła wydobyć z tego bagna zwątpienia, w którym grzęźniesz bez ratunku. Szukałam sprzymierzeńca w mojej miłości; we wszystkim szukałam pomocy, nawet u ciebie, u samobójcy, bo zapomniałam, co powiedział Tagore, że w walce życia własnej trzeba ufać sile. Zemściło się to na mnie, że chciałam być mądrzejsza niż Indianin.

- Powiedzmy Hindus…

- Ach, i jego lżysz, i to tylko dlatego, że powtarzam jego słowa? O, jakie to szczęście, że nie mamy dzieci, bobyś zamordował własne dziecko dlatego tylko, że byłoby ono w połowie i moim. Spróbuj zaprzeczyć, jeżeli możesz! A widzisz, że nie możesz! Zbladłeś i usta ci drżą. Wyglądasz w tej chwili jak człowiek zły, w którym wyrzuty sumienia wyją jak burza. Żal mi cię, bardzo mi cię żal, bo nie myśl, że ja się potrafię mścić. Zemsta jest bronią ludzi małych, kobieta nie jest zdolna do zemsty. Więc mi cię żal! Chciałabym, abyś ratował siebie przed sobą. Zniszcz mnie, nawet zabij albo wypędź jak bezdomnego psa - ty to wszystko potrafisz - tylko nie dręcz mnie i daj mi odejść w spokoju, a może to ci się pomoże ocalić. Ja siebie składam na ofiarę. Widocznie Bóg tak chce!

- Czy skończyłaś?

- Z życiem - tak! Z cierpieniem tylko nie skończyłam, bo teraz zacznie się ono dopiero naprawdę. Chcę jednak cierpieć sama, abyś ty nie cierpiał. Czemu mnie trzymasz w łańcuchach? Czemu mi nie pozwolisz odejść?

- Ale któż ci, u diabła, nie pozwala?

- Aaa! wiec ty chcesz tego?

- Nie ja, ale ty!

- O nie! To twoja myśl, to twoje pragnienie. Więc to tak? Odejść! Pan łaskawie pozwala mi odejść? Przepraszam, ale dokąd? Czy mam stąd pójść wygnana jak pies i utopić się? Czy może na ulicę? Na ulicę - słyszysz???

- Boże! Boże!

- O, gdyby to moja matka słyszała… Ale ty wiesz, że moja matka w grobie…

- Całe szczęście!

- O tak, szczęście, bo stanęłaby przed tobą…

- Nie mów tego przed nocą!

- I plunęłaby ci w twarz…

- Za co?

- Za mnie! Za to, że nasyciłeś się mną i teraz masz mnie dość i że wypędzasz mnie na ulicę między dziewki.

- O! o! o!

- Nie czyń sobie wyrzutów! To słuszna kara, żem nie słuchała rodzonej matki. Ta kobieta wiedziała, kim ty jesteś. Jej święte oczy przewidziały cię na wylot, ale ja, zaślepiona, nie chciałam wiedzieć o niczym, ja, jak wąż oczarowany przez ptaka…

- Na odwrót! Chyba ptak przez węża…

- Ja nie słuchałam, kiedy mi mówiła w dzień przed ślubem: “strzeż się, to literat! a nie ma większej hołoty na świecie!” O matko! o moja matko! Czemuś mnie oddała w te ręce i czemu teraz musimy obie płakać, ty w grobie, a ja - gorzej niż w grobie?

- To straszne!

- Straszne? O nie! To wesołe… Ja wiem, ty byś chciał z tego wszystkiego zrobić tragedię i do tej tragedii chciałbyś mieć mego trupa. Ale go nie będziesz miał. Chcesz mnie wypędzić? Hola! A dlaczegoż to ja mam odejść, ja - a nie ty? Dlatego, że ja jestem kobietą? O nie! skończyły się już te czasy, kiedy kobietę można było zamurować w klasztorze! Mamy jeszcze na szczęście policję i sprawiedliwość, znajdzie się chyba ktoś, kto się ujmie za kobietą. A ja nie będę milczała, o nie!

- Jestem przekonany!

- I słusznie! Będę krzyczała na cały świat o sprawiedliwość i świat cały weźmie mnie w obronę. Aaa! Drżysz? Boisz się skandalu? Więc jest jeszcze rada nawet na takich jak ty? Och! nie bój się! Zbyt łatwe byłoby to zwycięstwo, zbyt łatwe.

- Czy to już koniec?

- Więc się poddajesz? Patrzcie, jaka wspaniałomyślność! I jaka obłudna metoda prowokacji. Czy potrzeba było tylu moich zgryzot i tylu łez? Czy ty przez chwilę chociaż pomyślałeś, ile mnie kosztuje każde słowo, które mi razem z krwią dobywa się z głębi serca? Czy ty w ogóle myślisz o tym? O nie! Bo gdyby cię to choć odrobinę obchodziło, tobyś mi nie dał cierpieć i nie dałbyś mi rwać sobie duszy na szmaty, ale że to moja dusza, “kobieca” dusza, cóż to tobie szkodzi? A przecież mnie szło o taki drobiazg, o taką śmieszną małą radość… Każdy człowiek, każdy inny człowiek zrozumiałby od razu, pojąłby w swojej wielkiej miłości, ale ty tylko nigdy nie chcesz zrozumieć, ty tylko nie chcesz pojąć. Ty chcesz widzieć moje łzy! O tak, nie przecz! Moje łzy i moje słowa, ociekło krwią, sprawiają ci widocznie przyjemność, bo je ze mnie wyciągasz, jak nerw po nerwie z żywego człowieka, a to boli,… a to boli… Zamiast mnie zapytać po prostu, szczerze, z miłością: “czego chcesz, moja droga?” - ty dyskutujesz, doprowadzasz do kłótni, biczujesz mnie, depcesz po moim sercu. A przecież ja bym ci powiedziała od razu, bo nie mam nic do ukrywania. Teraz to mi już trudno, bo się coś we mnie zawaliło. A ja chciałam cię tylko prosić o małą, mizerną rzecz… Czegoś ty tak zbladł? Czy ci niedobrze?

- O co… mnie… chciałaś prosić?…

- Abyś mi kupił choinę!!! Choć dzieci nie mamy…

- I… ty… z tym… przyszłaś?

- Tak, tylko z tym, ale czułam z góry, że nie zechcesz! Co się z tobą dzieje?

- Ty… tylko… z tym?

- Tak! tak! Co ty robisz, na Boga! Ależ, mój kochany, mój drogi, mój najdroższy!… Głową tłuczesz o ścianę?! Jezus, Maria! Nie śmiej się tak strasznie! Ratunku! ratunku! On zwariował!…



SemiPD-icon.svg Works by this author are in the public domain in countries where the copyright term is the author's life plus 65 years or less. cs | de | en | eo | es | fr | he | pl | ru | zh
  ▲ top